اینترنت ایران الان اختلال دارد؟ ۷ روش برای تشخیص قطعی، کندی و ملی شدن اینترنت

یک دقیقه‌ای: سه آزمون سریع

پیش از هر کار دیگری این سه کار را به ترتیب انجام دهید:

1. وضعیت زنده را ببینید. در دیده‌بان شبکهٔ کلودیفای سطح کلی شبکهٔ کشور، وضعیت استان شما، اپراتورها و دسترسی سرویس‌های پرکاربرد از تهران را می‌بینید.
2. یک سایت داخلی باز کنید. مثلاً سایت یک بانک یا یک فروشگاه بزرگ ایرانی که روی سرور داخل ایران است.
3. یک سایت خارجی باز کنید. مثلاً ویکی‌پدیا یا صفحهٔ جست‌وجوی گوگل (فیلترشکن را خاموش کنید تا نتیجه گمراه‌کننده نشود).

نتیجهٔ این سه آزمون در بیشتر موارد کافی است تا بفهمید با کدام حالت جدول زیر روبه‌رو هستید.

اینترنت قطع است، ملی است یا فقط کند؟

۷ روش برای تشخیص دقیق‌تر

۱. دیده‌بان شبکهٔ کلودیفای

دیده‌بان شبکه رادار زندهٔ اینترنت ایران در کلودیفای است. وضعیت ۳۱ استان از داده‌های عمومی پروژهٔ IODA، پایش شهرهای بزرگ از داخل کشور، وضعیت اپراتورها و دسترسی HTTPS به سرویس‌های پرکاربرد از دو پایشگر در تهران را هر ۱۰ دقیقه به‌روز می‌کند. اگر استان یا اپراتور شما قرمز است، مشکل از شبکه است نه از دستگاه شما.

۲. رادارهای عمومی شبکه

چند منبع مستقل وضعیت اینترنت ایران را منتشر می‌کنند: رادار ابر آروان (دسترسی چند سایت از دیتاسنترهای داخلی)، Cloudflare Radar (ترافیک کشور و استان‌ها از دید شبکهٔ Cloudflare)، IODA (پاسخ‌گویی بلوک‌های آی‌پی و مسیرهای BGP) و NetBlocks. هرکدام از زاویهٔ متفاوتی نگاه می‌کنند؛ وقتی دو منبع مستقل هم‌زمان افت نشان می‌دهند، اختلال قطعی است. نحوهٔ خواندن هرکدام را در رادار آروان کلود و دیگر رادارهای شبکه توضیح داده‌ایم.

۳. آزمون داخلی و خارجی با خط فرمان

اگر با ترمینال کار می‌کنید، این دو دستور در چند ثانیه نتیجه می‌دهند:

# یک مقصد داخلی و یک مقصد خارجی
curl -sI -m 10 https://www.aparat.com | head -1
curl -sI -m 10 https://www.wikipedia.org | head -1

پاسخ HTTP از اولی و timeout از دومی، تقریباً همیشه یعنی ارتباط بین‌الملل قطع یا به‌شدت محدود است.

۴. ping و mtr برای کیفیت اتصال

برای کندی و قطع‌ووصل، عدد پینگ و درصد افت بسته مهم‌تر از «وصل بودن» است:

ping -c 20 8.8.8.8
mtr -rwzc 50 8.8.8.8

اگر افت بسته از همان گام‌های اول (مودم یا شبکهٔ اپراتور) شروع شود، مشکل نزدیک شماست؛ اگر از مرز خروجی کشور شروع شود، مشکل در مسیر بین‌الملل است. راهنمای کامل: پینگ بالا و Packet Loss.

۵. آزمون DNS

گاهی اینترنت وصل است ولی نام دامنه‌ها ترجمه نمی‌شوند و همه‌چیز «قطع» به نظر می‌رسد:

nslookup google.com
nslookup google.com 1.1.1.1

اگر DNS پیش‌فرض پاسخ نمی‌دهد ولی آزمون مستقیم با آی‌پی کار می‌کند، مشکل از DNS است. در بخش علت‌های سایت باز نمی‌شود ولی اینترنت وصل است راه‌حل آن آمده است.

۶. مقایسهٔ اپراتورها و اتصال‌ها

اینترنت همراه و ثابت را با هم مقایسه کنید (مثلاً وای‌فای خانه و دیتای گوشی). اگر یکی کار می‌کند و دیگری نه، مشکل اپراتوری است و معمولاً با تماس با پشتیبانی همان اپراتور یا صبر برطرف می‌شود. گزارش دیگران در همان شهر هم نشانهٔ خوبی است.

۷. منابع خبری و اطلاع‌رسانی رسمی

در اختلال‌های گسترده، رسانه‌های فناوری و اطلاعیه‌های اپراتورها علت و زمان تقریبی رفع را منتشر می‌کنند. اطلاعیه‌های اختلال و نگهداری سرویس‌های کلودیفای هم در کانال تلگرام کلودیفای منتشر می‌شود. به شایعه‌های بی‌منبع اعتماد نکنید و همیشه با داده‌های رادار مقایسه کنید.

«اینترنت الان ملی است» یعنی چه؟

وقتی کاربران می‌گویند «اینترنت ملی شد»، منظورشان معمولاً این است که سرویس‌های میزبانی‌شده در ایران کار می‌کنند اما ارتباط با سایت‌ها و سرویس‌های خارجی قطع یا بسیار محدود شده است. در این وضعیت:

• پیام‌رسان‌ها، بانک‌ها، فروشگاه‌ها و سایت‌های خبری داخلی معمولاً در دسترس‌اند.
• سرویس‌های خارجی، اپ‌استورها و بیشتر فیلترشکن‌ها کار نمی‌کنند.
• برخی دسترسی‌های محدود و ویژه (مثل «اینترنت پرو» برای گروه‌های مشخص) ممکن است برقرار بماند.

اگر کسب‌وکار آنلاین دارید، برای این وضعیت از قبل برنامه داشته باشید. چک‌لیست عملی را در اینترنت ملی شد؛ کسب‌وکار و سایت شما چه کند؟ آورده‌ایم.

برای صاحبان سایت و سرور

اگر سایت یا سرویس شما برای کاربران باز نمی‌شود، ابتدا مطمئن شوید مشکل از خود سرور نیست:

• وضعیت سرور را در پنل ببینید و از داخل و خارج ایران تست کنید. اگر از خارج کار می‌کند و از داخل نه (یا برعکس)، با فیلترینگ یا ایران اکسس روبه‌رو هستید.
• پایش دوطرفه داشته باشید: یک مانیتور روی سرور ایران و یکی روی سرور خارج. با Uptime Kuma این کار چند دقیقه طول می‌کشد.
• محل سرور را با مخاطب هماهنگ کنید. سایت با مخاطب داخل ایران روی سرور مجازی ایران در قطع بین‌الملل پایدارتر است؛ برای انتخاب، میزبانی سایت روی سرور مجازی و سرور ایران یا خارج؟ را ببینید.

سؤالات متداول