سرور ابری چیست و چه تفاوتی با سرور مجازی معمولی دارد؟

از سرور فیزیکی تا سرور ابری

برای فهم سرور ابری، بهتر است از ابتدا شروع کنیم. سرور فیزیکی یا اختصاصی، یک کامپیوتر واقعی در دیتاسنتر است که تمام منابعش در اختیار یک مشتری قرار دارد. قدرتمند است، اما گران است، راه‌اندازی‌اش زمان می‌برد و اگر قطعه‌ای از آن خراب شود، تا تعویض قطعه سرویس متوقف می‌ماند.

سرور مجازی (VPS) با فناوری مجازی‌سازی ساخته می‌شود: یک سرور فیزیکی قدرتمند به چند سرور کوچک‌تر تقسیم می‌شود و هرکدام سیستم‌عامل، آی‌پی و منابع جداگانه دارند. این روش هزینه را بسیار پایین آورد. توضیح کامل‌تر در مقالهٔ سرور مجازی چیست؟ آمده است.

سرور ابری گام بعدی است. در اینجا سرور مجازی شما به یک سرور فیزیکی مشخص گره نخورده است؛ بلکه روی یک کلاستر، یعنی مجموعه‌ای از سرورهای فیزیکی که با هم کار می‌کنند، ساخته می‌شود. دیسک‌ها معمولاً روی ذخیره‌سازی توزیع‌شده نگه‌داری می‌شوند و کل فرایند ساخت، تغییر و حذف به‌صورت خودکار و از طریق پنل یا API انجام می‌شود.

سرور ابری از چه لایه‌هایی ساخته می‌شود

سرور ابری شماسیستم‌عامل، برنامه‌ها و آی‌پی اختصاصی

لایهٔ مجازی‌سازیتقسیم منابع و جداسازی سرورها

کلاستر سرورهای فیزیکیپردازنده و رم چندین ماشین

ذخیره‌سازی و شبکهدیسک توزیع‌شده و شبکهٔ پرسرعت دیتاسنتر

ویژگی‌های اصلی سرور ابری

ساخت و حذف در چند دقیقه

در سرور ابری لازم نیست منتظر تحویل دستی بمانید. پلن و سیستم‌عامل را انتخاب می‌کنید و چند دقیقه بعد سرور آماده است. وقتی هم کارتان تمام شد، با یک دکمه آن را حذف می‌کنید. این ویژگی برای تست، پروژه‌های کوتاه‌مدت و محیط‌های آزمایشی بسیار ارزشمند است.

پرداخت به‌اندازهٔ مصرف

بیشتر سرویس‌های ابری صورتحساب ساعتی دارند. یعنی اگر سرور را سه روز نگه دارید، فقط هزینهٔ همان سه روز را می‌پردازید، نه یک ماه کامل. این مدل برای استارتاپ‌ها، توسعه‌دهندگان و کسب‌وکارهایی که بارشان متغیر است، صرفه‌جویی قابل‌توجهی دارد. مقایسهٔ دقیق را در مقالهٔ سرور ساعتی یا ماهانه؟ ببینید.

مقیاس‌پذیری

اگر سایت شما ناگهان پربازدید شد، می‌توانید رم و پردازنده را ارتقا دهید یا چند سرور جدید کنار سرور فعلی بسازید. در زیرساخت ابری این کارها معمولاً بدون جابه‌جایی دستی داده‌ها انجام می‌شود.

اسنپ‌شات و بازیابی

اسنپ‌شات یک عکس فوری از وضعیت کامل دیسک سرور است. پیش از یک تغییر پرریسک، مثل ارتقای سیستم‌عامل، یک اسنپ‌شات می‌گیرید و اگر کار خراب شد، سرور را به همان لحظه برمی‌گردانید. بسیاری از ارائه‌دهندگان ابری این امکان را در پنل دارند.

تحمل خطای سخت‌افزاری

چون سرور به یک ماشین فیزیکی گره نخورده است، در بسیاری از زیرساخت‌های ابری اگر سرور میزبان مشکل پیدا کند، سرور مجازی روی میزبان دیگری از کلاستر دوباره راه‌اندازی می‌شود. میزان این قابلیت به معماری هر ارائه‌دهنده بستگی دارد و همهٔ سرویس‌ها آن را به یک شکل ارائه نمی‌دهند.

تفاوت سرور ابری با سرور مجازی سنتی

از دید شما به‌عنوان کاربر، هر دو شبیه‌اند: یک سیستم‌عامل کامل، دسترسی root یا Administrator، آی‌پی اختصاصی و منابع مشخص. با SSH یا Remote Desktop وصل می‌شوید و هر نرم‌افزاری که بخواهید نصب می‌کنید. تفاوت در پشت صحنه و در نحوهٔ خرید و مدیریت است.

سرور مجازی سنتی یا سرور ابری

سرور مجازی سنتی

• قرارداد ماهانه یا سالانه
• ارتقا با درخواست پشتیبانی
• وابسته به یک سرور فیزیکی
• تحویل گاهی دستی

در برابر

سرور ابری

• صورتحساب ساعتی
• ارتقا و حذف از پنل
• روی کلاستر با منابع مشترک
• ساخت خودکار در چند دقیقه

در سرور مجازی سنتی معمولاً قرارداد ماهانه یا سالانه دارید، ارتقا با درخواست پشتیبانی انجام می‌شود و اگر سرور فیزیکی میزبان خراب شود، سرور شما تا تعمیر آن متوقف می‌ماند. در سرور ابری، کنترل بیشتری در دست خود شماست و هزینه دقیقاً با مصرف هم‌خوان است.

البته اصطلاح «ابری» گاهی در تبلیغات بی‌دقت به کار می‌رود. پیش از خرید، به‌جای اسم، امکانات را بررسی کنید: آیا صورتحساب ساعتی است؟ آیا ارتقا از پنل ممکن است؟ اسنپ‌شات دارد؟ ساخت و حذف خودکار است؟

سرور ابری برای چه کارهایی مناسب است؟

• وب‌سایت‌ها و فروشگاه‌های اینترنتی که ممکن است در زمان کمپین یا مناسبت‌ها بار بیشتری داشته باشند.
• ربات‌های تلگرام و سرویس‌های API که باید شبانه‌روز روشن باشند.
• محیط تست و توسعه: سرور را برای چند ساعت بسازید، تست کنید و حذف کنید.
• پروژه‌های مقطعی مثل پردازش یک دستهٔ داده، رندر یا برگزاری یک رویداد آنلاین.
• اجرای کانتینرها: داکر روی سرور ابری اجرا می‌شود؛ تفاوت کانتینر و ماشین مجازی را در مقالهٔ داکر یا ماشین مجازی؟ ببینید.

چه زمانی سرور ابری انتخاب مناسبی نیست؟

اگر به حداکثر قدرت پردازشی و دیسک به‌طور ثابت و طولانی‌مدت نیاز دارید، مثلاً یک دیتابیس بسیار بزرگ با بار همیشگی، سرور اختصاصی ممکن است در بلندمدت به‌صرفه‌تر باشد. همچنین برخی نرم‌افزارها مجوز خود را به سخت‌افزار فیزیکی گره می‌زنند یا به دسترسی مستقیم به سخت‌افزار خاص (مثل کارت گرافیک ویژه) نیاز دارند.

برای بیشتر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، اما، سرور ابری تعادل خوبی بین هزینه، انعطاف و سادگی است. با یک سرور کوچک شروع می‌کنید و هر وقت لازم شد آن را بزرگ‌تر می‌کنید.

چرخهٔ عمر یک سرور ابری

1. ساخت

   انتخاب لوکیشن، پلن و سیستم‌عامل؛ آماده در چند دقیقه.

2. استفاده

   نصب برنامه‌ها و پرداخت ساعتی به‌اندازهٔ مصرف.

3. تغییر اندازه

   ارتقای رم و پردازنده هنگام رشد.

4. اسنپ‌شات

   ذخیرهٔ وضعیت پیش از تغییرات پرریسک.

5. حذف

   پایان کار و توقف صورتحساب.

سرور ابری ایران و خارج در کلودیفای

در کلودیفای، سرور ابری ایران و سرور ابری خارج هر دو صورتحساب ساعتی دارند و هزینه از کیف پول تومانی کسر می‌شود. سرور را از سایت یا ربات تلگرام می‌سازید و هر زمان حذفش کنید، صورتحساب متوقف می‌شود. کمترین هزینهٔ ساعتی سرور ایران در حال حاضر ۱٬۲۰۰ است.

نکاتی برای شروع

1. با پلن کوچک شروع کنید: مصرف واقعی را اندازه بگیرید و بعد ارتقا دهید. مقالهٔ چقدر رم و CPU لازم دارم؟ کمک می‌کند.
2. از روز اول نسخهٔ پشتیبان داشته باشید: اسنپ‌شات جایگزین بکاپ خارج از سرور نیست.
3. امنیت را جدی بگیرید: سرور ابری هم مثل هر سرور دیگری به فایروال، کلید SSH و به‌روزرسانی نیاز دارد.
4. سرورهای بلااستفاده را حذف کنید: در مدل ساعتی، سرور فراموش‌شده هم هزینه دارد.

اصطلاحاتی که در دنیای ابر می‌بینید

وقتی دربارهٔ سرویس‌های ابری مطالعه می‌کنید، با چند اصطلاح زیاد روبه‌رو می‌شوید. IaaS یا زیرساخت به‌عنوان سرویس، یعنی همین سرور ابری که سیستم‌عامل و هرچه رویش نصب می‌شود با شماست. PaaS یا پلتفرم به‌عنوان سرویس، یعنی فقط کد را تحویل می‌دهید و ارائه‌دهنده اجرای آن را مدیریت می‌کند. SaaS هم نرم‌افزار آماده‌ای است که فقط از آن استفاده می‌کنید، مثل یک سرویس ایمیل.

اصطلاح دیگر Region و Zone است. Region یعنی منطقهٔ جغرافیایی، مثل یک کشور یا شهر، و Zone یعنی دیتاسنترهای مستقل داخل آن منطقه. پخش کردن سرورها در چند Zone یا Region، احتمال قطعی هم‌زمان همهٔ سرویس‌ها را کم می‌کند.

اشتباه‌های رایج هنگام کار با سرور ابری

فراموش کردن سرورهای آزمایشی: چون ساختن سرور آسان است، به‌سادگی چند سرور آزمایشی ساخته و فراموش می‌شوند. هر سرور روشن، حتی بدون استفاده، هزینه دارد. عادت کنید پس از پایان هر تست، سرور را حذف کنید و برای سرورهای ماندگار نام و یادداشت واضح بگذارید.

تکیه به اسنپ‌شات به‌جای بکاپ: اسنپ‌شات معمولاً در همان زیرساخت سرور نگه‌داری می‌شود. اگر حساب شما به هر دلیلی در دسترس نباشد یا سرور حذف شود، ممکن است اسنپ‌شات‌ها هم از بین بروند. نسخهٔ پشتیبان واقعی باید جای دیگری باشد.

بی‌توجهی به موجودی کیف پول: در مدل ساعتی پیش‌پرداخت، اگر موجودی تمام شود سرور متوقف می‌شود. هشدارهای کم‌بودن موجودی را جدی بگیرید و برای سرویس‌های حیاتی همیشه موجودی کافی نگه دارید.

بزرگ خریدن از روز اول: یکی از مزیت‌های ابر، ارتقای سریع است. نیازی نیست از ابتدا برای بار احتمالی سال آینده هزینه کنید؛ کوچک شروع کنید و با رشد واقعی، منابع را افزایش دهید.

سؤالات متداول